Öneri No
Öneri Özeti
İlgili Kurum/Kuruluşlar
 
Kurumsal Yapılanma
[SEÇENEK-1: Bilişim Bakanlığı Kurulması]
Bilişim sektörünün potansiyelinin harekete geçirilmesi, bilişim sektörünün tek bir elden koordine edilmesi, özellikle elektronik haberleşme, yayıncılık, posta ve bilgi teknolojileri sektörlerine ilişkin hedef, ilke, politika ve stratejilerin oluşturulması işlevleri bu alanda görevli tek bir kurumsal yapı tarafından gerçekleştirilmelidir. Bu çerçevede, oluşturulması gereken kurumsal yapının Bakanlık (Bilişim Bakanlığı) şeklinde yapılanması önerilmektedir. Önerinin hayata geçirilmesi durumunda, kurulacak Bakanlığın yetki ve sorumlulukları çerçevesinde, bilişimle ilgili yetki ve sorumluluk sahibi tüm kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunları revize edilmelidir.
 
Kurumsal Yapılanma (devam)
Kurulması önerilen Bilişim Bakanlığı tarafından;
a. Bilişim sektörünün tamamına ilişkin, küresel gelişmelerin yakından izlenmesi,
b. Bu alanda risklerin, fırsatların ve tehditlerin ulusal düzeyde ayrıntılı olarak analiz edilmesi,
c. Bilişim alanında ulusal düzeyde hedef, ilke, politika ve stratejiler geliştirilmesi,
d. Bilişim alanında ulusal koordinasyonun sağlanması,
e. Bağlı, ilgili ve ilişkili kurumların faaliyetlerinin bunlara uygunluk yönünden izlenmesi,
f. Bilişim sektörüne ilişkin resmi istatistiklerin oluşturulması,
g. Mevzuat taslaklarının hazırlanması veya hazırlanmasında koordinasyonun sağlanması,
h. Uluslararası hukukun iç hukuk sistemine uyarlanmasının koordine edilmesi,
i. Özellikle kişisel verilerin korunması, bilgi güvenliğinin sağlanması, spektrumun etkin ve verimli kullanılması, ortak yerleşim ve tesis paylaşımı ile elektronik haberleşme altyapılarının kurulması ve geçiş hakları konusunda etkin görevler üstlenilmesi
önerilmektedir.
 
Kurumsal Yapılanma (devam)
[SEÇENEK-2: Bilişim Ajansı Kurulması]
Sektörün dinamizmine uygun bir şekilde, gerekli ihtiyaçlara hızlı reaksiyon verebilecek, uluslararası kabul görmüş kurumsal yönetişim ilkelerine tam uygun, Başbakana doğrudan bağlı, tüzel kişiliği haiz bir Bilişim Ajansı kurulması önerilmektedir.
Bu bağlamda, Ajans yetkin kişilerden oluşan bir yönetim kurulu tarafından yönetilmelidir. Yönetim kurulu üyelerinin belirlenmesine ilişkin süreçler, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uygun olmalı, üyelerin yetkinliğine yönelik kriterler güçlü olmalıdır. Yönetim kurulu; strateji ve politika üretimi, stratejik yönetim, iç kontrol, risk yönetimi gibi kritik alanlara odaklanmalı, yöneticilerin atanması, personelin ücret rejiminin belirlenmesi gibi konularda karar alma yetkisi bulunmalıdır.
Ajansa yönelik kamu pay sahipliği işlevi dikkatli bir biçimde tasarlanmalıdır. Ajansın, bütçe, yatırım gibi parametreleri bahse konu pay sahipliği modeli ve kurumsal yönetişim ilkeleri çerçevesinde belirlenmelidir.
Ajansın üst yöneticisi (CEO), Ajansın yönetim kurulunun üyesi olmalı; kendisi ile Yönetim Kurulu arasında performans sözleşmesi yapılmalı; ancak görevler ayrılığı ilkesinin gereği olarak üst yönetici, yönetim kurulunun başkanı olmamalıdır. Ayrıca, atanacak ilk üst yöneticinin küresel düzeyde ya da ülke düzeyinde kurumsal büyük şirketlerde üst yöneticilik yapmış başarılı bir kişi olması tavsiye edilmektedir.
Ajans, TBMM’ye hesap vermelidir. Ajansın mali raporları uluslararası standartlara uygun olmalıdır. Ajansın dış denetimi Sayıştay tarafından yapılmalı, ayrıca uluslararası standartlara uygun olarak bağımsız dış denetim yapılmalıdır. Ajansın iç denetimi, yönetim kurulu üyelerinden oluşacak bir denetim komitesi tarafından gerçekleştirilmelidir.
Ajansın faaliyetlerine, Başbakan başkanlığında önemli e-devlet projelerine sahip kamu idareleri, bilişim sektörü, STK’lar ve akademik kurumların da temsil edildiği bir danışma kurulunun yön vermesinde yarar bulunmaktadır. Bu amaçla, 2009 yılında e-Devlet ve Bilgi Toplumu Kanun Tasarısı Taslağında önerilen Bilgi Toplumu Ajansı, yukarıda Bilişim Bakanlığı önerisi için öngörülen yetki ve sorumluluklara uygun olarak yeniden kurgulanmalıdır.
Ajansın personel ve ücret rejimi; bilişimin ülkemizin sürdürülebilir kalkınmasına en fazla katkı yapmasını sağlamasında önem arz eden branşlarda, en iyi üniversitelerin en başarılı mezunlarını, ilgili alanlarda muteber kurumlarda doktora yapmış kişileri ve küresel/milli ölçekte dev bilişim şirketlerinde kritik görevler üstlenmiş bireyleri cezbedecek nitelikte olması tavsiye edilmektedir. Personelin ve yöneticilerin yetkinliklerinin uluslararası standartlara uygun tanımlanması gerekmektedir. İşe alım kriterlerinin şeffaf ve modern insan kaynakları yönetimine uygun olması büyük önem taşımaktadır.
Bu Seçeneğin hayata geçirilmesi durumunda, Bilişim Bakanlığı kurulmasına ilişkin 1. Seçenekte bağlı, ilgili ve ilişkili kurum/kuruluşlar tarafından icra edilmesi öngörülen fonksiyonlar, Bilişim Ajansında oluşturulacak münhasır daireler tarafından yerine getirilebilecektir.
 
Kurumsal Yapılanma (devam)
[SEÇENEK-3: Mevcut Bakanlıklardan Uygun Olanın Yeniden Yapılandırılması]
Yeni bir kurumun oluşturulması (Bakanlık ya da Ajans), ciddi alt yapı çalışmaları yapılması, merkezi yönetim bütçesinden önemli miktarda ödenek ayrılması, insan kaynağı temini, kurumlar arası görev dağılımında oluşabilecek çakışmaların mer’i mevzuattan ayıklanması, yeni mevzuat düzenlemelerinin yapılması gibi sebeplerden dolayı, zorlu bir süreci beraberinde getirmektedir. Bahse konu kurumsal yapılanmanın dikkatli tasarlanmaması halinde, değişim süreci; kamunun daha da hantallaşması, bürokrasinin artması, kurumsallaşmanın başarılamaması gibi riskler de barındırmaktadır.
Dolayısıyla ilk iki seçenek için, ilgili tüm tarafların katılımıyla kapsamlı bir şekilde fayda-maliyet analizi, risk analizi ve etki analizi çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Yapılacak çalışmalar neticesinde, yeni bir kurumsal yapının, mevcut şartlar altında anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılması durumunda ise mevcut yapının iyileştirilmesi önerilmektedir. Bu itibarla, 1. seçenekte sunulan ve Bilişim Bakanlığı tarafından icra edilecek fonksiyonların, mevcut Bakanlıklardan birisi marifetiyle yapılmasının (Bu Bakanlık, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ya da Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olabilecektir.) uygun olacağı değerlendirilmektedir. Ancak, bu alternatifin uygulanması durumunda dahi, yukarıda sayılan görevlere uygun şekilde, ilgili bakanlığın yetki ve sorumlulukla donatılacak şekilde teşkilat kanunun revize edilmesi gerekecektir.
Diğer taraftan, 3. Seçeneğin uygulanması halinde, yeniden yapılandırılacak idarenin zayıf yanları, maruz kaldığı riskler ve tehditler, öneri kapsamında ilgili Bakanlığın bünyesinde kurulacak yeni alt birime/birimlere de sirayet edebilecektir.
 
TBMM’de Daimi Bilişim Komisyonu
Bilişim sektörünün tamamına, elektronik haberleşme, yayıncılık, medya, posta ve bilgi teknolojilerine ilişkin kanun tasarı ve tekliflerini görüşmek ve Anayasa, ulusal plan, program, politika ve strateji belgelerine uygunluk bakımından değerlendirmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde daimi bir ihtisas komisyonu kurulması; ayrıca bu Komisyon tarafından, bilişim sektöründe faaliyet göstermek üzere kurulması öngörülen kamu iştirakleri ile bu sektörde faaliyet göstermekle birlikte Sayıştay denetimi kapsamında bulunmayan kamu iştiraklerinin ve bilişim yatırımlarında ulusal kaynakların etkin ve verimli kullanılıp kullanılmadığının denetlenmesi önerilmektedir.
 
Bilişim ihtisas mahkemeleri ile bilişim uzmanı hâkim ve savcılar
Bilişim teknolojilerinin; ülke kalkınması ve güvenliğinde kritik role sahip olması, hızlı biçimde gelişmesi, sorunlarının hızlı biçimde saptanarak çözülmesinin kritik önemde olması sebepleriyle bilişim, elektronik haberleşme ve siber suçlar alanında ihtisas sahibi hâkim ve savcıların yetiştirilmesinin sağlanması ve bu alanlarda ihtisas mahkemelerinin kurulması gerekmektedir.
 
Birlikte Çalışabilirlik ve Kurumsal Standartlar Enstitüsünün kurulması
e-Dönüşüm sürecinde arzu edilen hedeflere ulaşılabilmesi için kamu kurumları arasında hem teknik hem de organizasyonel boyutta birlikte çalışabilirlik bilinci ve altyapısı ile etkin koordinasyonun sağlanması gerekmektedir. Bu itibarla; ulusal birlikte çalışabilirlik çerçevesini oluşturmak, bu çerçeveye uygun olarak kamu kurumlarını denetlemek, derecelendirmek ve yaptırım mekanizması oluşturmak amacıyla Birlikte Çalışabilirlik ve Kurumsal Standartlar Enstitüsü kurulması önerilmektedir. (Anılan Enstitünün fonksiyonları Kısım-1 altında Bölüm 11.5’te detaylı bir şekilde ele alınmıştır.)
 
e-Ticaretin gelişimine ortam oluşturulması
Elektronik ticaretin geliştirilmesi, bu kapsamda sektörde faaliyet gösterenlerin hak, yetki ve yükümlülükleri ile güvenli elektronik ödeme sistemlerine ilişkin gereken düzenlemelerin hayata geçirilmesi önem arz etmektedir.
 
Veri merkezi işletmeciliğinde cazibe merkezi
Ülkemiz veri merkezi işletmeciliği için bir cazibe merkezi haline getirilmelidir. Bu durum, bilgi güvenliği, kişisel verilerin korunması, vergilendirme, uluslararası platformlarda bu alanda söz sahibi olunması, hukuki anlaşmazlıklarda avantajlı konumda olabilmek gibi fırsatları bünyesinde barındırmaktadır. Bahse konu veri merkezlerinin fiziki ortam gerekliliklerine uygunluğu itibarıyla ve kalkınma politikaları çerçevesinde doğu illeri değerlendirilebilir.
 
İnternette yerli içeriğin ve yurt içinde barındırmanın teşvik edilmesi
Yerli içeriğin üretiminin özendirilmesi ve içeriğin yurt içinde barındırılmasının sağlanması yurt dışına döviz çıkışını azaltacağından, ülkemizin jeopolitik konumunun sonucu olarak internet değişim ve barındırma merkezi olarak gelişimi ve bu faaliyetler nedeniyle elde edilen gelirin vergilendirilebilmesini teminen,
a. İçeriğin yurt içerisinde barındırılmasının teşvik edilmesi,
b. Barındırma hizmetlerinin yurt dışından sağlanması yerine trafiğin ve içeriğin yurt içinde kalmasını sağlayacak tedbirlerin alınması,
c. Kamu kurum ve kuruluşlarının içeriklerinin yurt içinde tutulmasının zorunlu hale getirilmesi,
d. Yurt içinde üretilen içerik ve verinin yurt içinde tutulabilmesi hatta yurt dışında faaliyet gösteren şirketlerin de barındırma hizmetlerinin Türkiye’den sağlanması için gereken güvenli ve cazip ortamının sağlanması, bu amaçla öncelikle Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Kanun Tasarısının yasalaştırılması ve diğer yapısal tedbirlerin alınması,
e. Barındırma hizmetleri için ihtiyaç duyulan enerji ve iklimlendirme maliyetlerini nispeten azaltacak bölgelere genişband internet yatırımı başta olmak üzere gereken yatırımların acilen yapılması,
f. Barındırma hizmetlerin gerektirdiği enerji ve diğer altyapı maliyetleri ile bu hizmetlerden alınan vergilerin hizmeti teşvik edici mahiyette gözden geçirilmesi
g. Yerli arama motoru, sosyal paylaşım ve video siteleri ile e-posta sağlayıcıların yaygınlaştırılması teşvik edilmelidir.
önerilmektedir.
 
Bulut bilişim ve barındırma hizmetlerinin gelişimi için gerekli ortamın oluşturulması ve ulusal politika belirlenmesi
Bulut bilişim ve barındırma hizmetlerinin gelişimi ve fırsatlarından ulusal düzeyde azami olarak istifade edilebilmesi için; hizmet alıcıların ve sağlayıcıların sorumluluklarının netleştirilmesi, kişisel verilerin gizliliğinin korunmasına ilişkin düzenlemelerin yapılması, genişband internet bağlantı kapasitesinin ve kalitesinin arttırılması, hizmet kalitesi seviyesinin belirginleştirilmesi, ulusal düzeyde bulut bilişim politika ve stratejilerinin oluşturulması aciliyet arz etmektedir.
 
Ülkemizde İnternet Trafik Değişim Noktaları oluşturulması ve İstanbul’un Peering Merkezi olması
İnternete daha hızlı ve ucuz erişim için ülkemizde internet trafik değişim noktaları (IXP-Internet Exchange Points) oluşturulmalı; bu itibarla Türkiye’nin jeopolitik konumundan istifade edebilmek ve trafiğin yurtdışında gerçekleşmesini minimize etmek için İstanbul’un peering merkezi (internet omurgaları arasında doğrudan trafik akışı sağlayan ara bağlantı merkezi) haline getirilmesi bir ulusal politika olarak benimsenmelidir. Bu amaçla, uluslararası platformlarda ön plana çıkan Frankfurt, Amsterdam, Viyana gibi peering merkezi haline gelmiş şehirler için takip edilen stratejiler incelenmelidir. İlgili trafik değişimlerinin yurtdışında gerçekleşmesini engellemek ve Erişim Sağlayıcılar arasındaki ilgili politikaların düzenli bir şekilde yürütülmesi bir gereklilik haline gelmiştir.
 
Müşterek altyapı yatırımları ve kullanımı
İşletmeciler tarafından, mükerrer altyapı yatırımları yerine mevcut altyapı yatırımlarının geliştirilmesi ve ihtiyaç bulunan yerlere ulaşılmasını teminen, elektronik haberleşme ve yayıncılık tesis ve alt yapılarının, işletmeciler tarafından müştereken kurulması ve mevcut tesislerin paylaşılmasının sağlanması önerilmektedir.
 
İnternet Geliştirme Kurulunun daha etkin çalışması
İnternet Geliştirme Kurulu;
• Türkiye'de bilişim ve internet konusunda gelişmeleri yakından takip edip, sektörel gelişmelere ilişkin periyodik kamuoyu bilgilendirmesi (raporlama) yapmalı,
• Farklı ülkelerde yer alan benzeri yapılarla resmi koordinasyon görevi olmalı,
• Bilişim teknolojilerine ilişkin, üniversite-sanayi-sivil toplum kuruluşları arasında ortak projeler geliştirilmesine liderlik etmeli,
• Bilişim teknolojileri ve internetle ilgili toplumsal farkındalığı artırma çalışmalarına etkin katılım sağlamalı,
• Bilişim teknolojileri ve internet alanında proje sahipleri ve bu alanda devlet yardımlarından yararlanma gereksinimi olan girişimciler için bilgilendirme ve eğitim programları düzenlemelidir.
 
İnternete ve bilgiye erişimin kolaylaştırılması
Başta öğrencilerin toplu olarak yaşadıkları yerler olmak üzere, zaman içerisinde tüm hanelere, belirlenecek standart, kalite, hız ve kapasitede internet erişimin sağlanması ve toplumun bilgiye erişiminin kolaylaştırılması önerilmektedir.
 
Kurumsal bilgi yönetimi için Strateji Geliştirme Birimleri
Strateji geliştirme birimleri, kurumsal bilgi yönetimi sisteminin sağlıklı işletilmesinden sorumlu kılınmalı ve bu birim yöneticilerine CIO (chief information officer- bilgi yönetimi başsorumlusu) işlevi yüklenmelidir.
 
Her idarede tek bilişim birimi olması ve üst yöneticiye bağlı olması
Bilişim ile ilgili birimler kurumların bünyesinde tek çatı altında toplanmalı, bu birimlerin organizasyon şemasında ana hizmet birimleriyle aynı seviyede tutularak doğrudan üst yöneticiye bağlanması sağlanmalıdır.
 
Kamu personel alımında bilişim okuryazarlığı
Bilişim okuryazarlığı, kamu personel alımlarda (yabancı dil gibi) aranan özel şartlardan birisi olmalıdır.
 
Bilişim Akreditasyon Enstitüsü kurulması
Bilişim Akreditasyon Enstitüsü kurulması önerilmekte ve kamu ihalelerine, anılan enstitü tarafından akredite edilmiş ve ihale konusu alanda uzmanlaşmış isteklilerin girmesini sağlayacak bir sistem kurulmalıdır.
 
Bilişim Meslek Birliğinin kurulması ve ulusal meslek standartlarının oluşturulması
Bilişim işgücüne yönelik meslek birliğinin kurulması ve bu birlik tarafından sertifikasyona dayalı kariyer sistemi ile uluslararası genel kabul görmüş standartlara uygun olarak ulusal meslek standartlarının oluşturulması sağlanmalıdır.
 
Nitelikli bilişim işgücü yetiştirilmesi
Türkiye İş Kurumunun nitelikli bilişim iş gücü yetiştirmeye yönelik faaliyetlerinde uluslararası kabul görmüş standartlara uygunluğunun ve bu faaliyetlerinin düzenli olarak bağımsız denetime tabi tutulmasının sağlanması önerilmektedir.
 
Yerli ve Türkçe içerikli oyun üretimi ile oyun derecelendirme mekanizması
Yurt dışı kaynaklı dijital oyun pazarı ve oyun üretimi nedeniyle, yurt dışına çıkan trafiğin ve pazar gelirlerinin yurt içinde tutulabilmesini, bu gelirlerin vergilendirilebilmesini, çocukların ve gençlerin fiziksel, ruhsal ve ahlaki gelişimlerini olumsuz yönde etkilemeyecek oyunların üretimini teminen;
a. Yerli ve Türkçe içerikli oyun üretiminin niceliksel ve niteliksel olarak geliştirilmesi ve yurt dışı kaynaklı oyunlarla rekabet gücünün ve bu alandaki istihdamın artırılması, ilgili eğitim kurumlarında oyun programlama ve oyun tasarım eğitimlerinin de verilmesi ve yükseköğrenim kurumlarına bu alanlarda bölümler açılması, ilgili kurumlarca yabancı sermayeli yatırımlar da dâhil olmak üzere bu sektöre ilişkin tüm yatırımların, araştırma geliştirme faaliyetlerinin ve istihdamın desteklenmesi ve bu kapsamda vergisel avantajlar da sağlanması,
b. Uluslararası çevrimiçi ve çevrimdışı oyun üretim ve sunumuna ilişkin derecelendirme ve yaş sınırlandırması ölçüt ve kuralları ile bu ölçüt ve kurallara aykırılık halinde uygulanacak tedbir ve müeyyidelerin uyarlanarak bir an önce uygulanmaya başlanması, uygulamanın takibinin sağlanması ve uygulanan yaptırımlar da dâhil olmak üzere sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması,
c. Oyun derecelendirmesi ve yaş sınırlandırmasına ilişkin ölçüt ve kurallara ilişkin farkındalık oluşturmak amacıyla tanıtım çalışmalarının yapılması ve bu amaçla özellikle radyo ve televizyon yayınları ile dijital oyun tanıtımlarının yapıldığı internet sitelerinden yararlanılması
önerilmektedir.
 
Dijital oyun programlama ve oyun tasarımı eğitimi
Eğitim sisteminde dijital oyun programlama ve oyun tasarımı müfredatı oluşturulmadır. Temel eğitim ve yükseköğretimde bu alanda ulusal yarışmalar yapılarak üretkenlik teşvik edilmelidir.
 
Bilişim ve eğitim temelli TRT kanalı ve TV içeriği
Türkiye Radyo Televizyon Kurumu tarafından, bilişim ve eğitim temelli yayın amacıyla kurulan bir kanalın inovatif ve eleştirel düşünmeyi destekleyici belgesel ve programlarla zenginleştirilmesi, özel radyo ve televizyon yayınlarında da bu hususlara dikkat edilmesinin sağlanması önerilmektedir.
 
BİT ürünlerinin ve kullanımın zekâya etkileri üzerine akademik çalışmalar yapılması
Bilişim teknolojileri ürünleri ve internet kullanımının zekâ üzerindeki etkileri ile ilgili üniversiteler ve nöropsikologların araştırmalarının artırılması teşvik edilmelidir.
 
Bilişim suçlarıyla etkin mücadele için kurumlar arası sistem entegrasyonu ve birlikte çalışabilirlik
Bilişim suçlarıyla mücadele ve şüphelilerin yakalanması için hızlı bir şekilde işlenen, araştırılması ve anında tespit edilmesi gereken bilişim suçlarında, kurumlar arası bilgi akışının hızlı bir şekilde gerçekleşmesi için gereken etkin koordinasyon ve sistem entegrasyonları için teknik ve hukuki altyapı ile birlikte çalışabilirlik altyapısı en etkin bir şekilde tasarlanmalıdır.
 
Bilişim projelerinde kamu idarelerine danışmanlık sistemi oluşturulması
Yerli bilişim sektörünün desteği ile merkezi bir danışmanlık yapısı oluşturulmalı ve bu yapı sayesinde, kamu kurumlarına bilişim teknolojileri ürünlerinin tasarımında, şartname hazırlıklarında ve kabulünde destek olunmalıdır. (Bahse konu yapının, kamu iştiraki şeklinde tasarlanmış bir anonim şirket olabileceği değerlendirilmektedir.)