Öneri No
Öneri Özeti
İlgili Kurum/Kuruluşlar
 
Bilişim ihtisas mahkemeleri ile bilişim uzmanı hâkim ve savcılar
Bilişim teknolojilerinin; ülke kalkınması ve güvenliğinde kritik role sahip olması, hızlı biçimde gelişmesi, sorunlarının hızlı biçimde saptanarak çözülmesinin kritik önemde olması sebepleriyle bilişim, elektronik haberleşme ve siber suçlar alanında ihtisas sahibi hâkim ve savcıların yetiştirilmesinin sağlanması ve bu alanlarda ihtisas mahkemelerinin kurulması gerekmektedir.
 
Yükseköğretim müfredatında bilişim hukuku
Bilişim ve elektronik haberleşme hukukunun bağımsız bir bilim dalı olarak kabul edilmesi ve bu konuya yükseköğrenim müfredatında yer verilmesi ve bu konuda lisansüstü programların açılması önerilmektedir.
 
Yerli yazılımın ve internette Türkçe içeriğin nicelik ve niteliğinin artırılmasının teşvik edilmesi
Bilişim sektörüne özgü yerli yazılımlarla internetteki yerli ve Türkçe içeriğin nicelik ve niteliğinin artırılmasını teminen;
a. Yerli yazılım ve Türkçe içerik üretilmesine ilişkin yatırımların öncelikle desteklenmesi, araştırma geliştirme faaliyetlerine ilişkin teşviklerde yazılım sektörünün spesifik özelliklerinin de dikkate alınması,
b. İlgili eğitim kurumlarında, veritabanı uzmanı, yazılım uzmanı, ağ teknolojileri uzmanı, bilgi güvenliği uzmanı, web tasarım ve programlama uzmanı gibi sektörel ihtiyaçlara yönelik uluslararası düzeyde uzmanlar yetiştirilmesinin ve bu uzmanlara bilgi teknolojileri proje yönetimi eğitimleri de verilmesinin hedeflenmesi, yükseköğrenim kurumlarında müfredatın bu hedefe uygun olarak gözden geçirilmesi ve gereken bölümlerin açılması,
c. Fen-Edebiyat Fakülteleri başta olmak üzere, ilgili yükseköğrenim kurumlarında isteğe bağlı veya zorunlu olarak okutulan yazılım derslerinin saatlerinin artırılması,
d. Yükseköğrenim kurumlarının bilişimle ilgili bölümleri dışında kalan bölümlerinde okuyan öğrencilerin veya anılan bölümlerden mezun olanların, tercihe bağlı olarak bilişim dersleri alabilmelerinin ve bu sayede ikinci diploma ile mezun olabilmelerinin sağlanması,
e. Meslek ve teknik liselerdeki bilişimle ilgili bölümlerin kalite ve niteliklerinin artırılması,
f. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından ortaokul ve lise öğrencilerine yönelik açılan açık kaynak kodlu yazılım ve kripto kurslarının artırılması, Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından bilişim teknolojileri ve ileri teknoloji savunma sistemleri ile ilgili alanlarda kursların açılması,
g. Kamu internet sitelerine ilişkin ortak standartların, kamu kurumlarının ve yetkililerinin internet ortamında ve sosyal medyadaki yerinin belirlenmesi ve buna göre kamu kurumlarının kamuya açıklanabilecek bilgilerini internet siteleri ve sosyal medya üzerinden kullanıcılarla paylaşmalarının sağlanması
önerilmektedir.
 
Toplum genelinde bilişim okuryazarlığının artırılması
Toplumun bilişim okuryazarlık düzeyinin artırılabilmesi amacıyla, kullanıcı dostu uygulamalar ile pozitif içerik desteklenmeli, ortaöğretim seviyesinde, medya okuryazarlığı dersinin içeriği, bilişim teknolojileri ve internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımıyla zenginleştirilmeli ya da müfredatta seçmeli olarak bilinçli, güvenli ve etkin internet kullanımı dersine de yer verilmeli, seçmeli dersler arasında bulunan bilişim sistemleri ve yazılım dersi, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nun belirlediği bilişim okuryazarlığı temel beceri ve kriterleri dikkate alınarak zorunlu hale getirilmelidir.
 
Bilişim sektörünün gelişimi için kamu kurumları, yükseköğrenim kurumları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör işbirlikleri
Bilişim sektöründe üretimi, nitelikli iş gücünü ve istihdamı arttırmaya yönelik olarak yükseköğrenim kurumlarıyla sanayi kuruluşları arasında işbirlikleri sağlanmalı, kamu kurumları, yükseköğrenim kurumları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör tarafından eğitim ve sertifika programları düzenlenmelidir.
 
Yerli ve Türkçe içerikli oyun üretimi ile oyun derecelendirme mekanizması
Yurt dışı kaynaklı dijital oyun pazarı ve oyun üretimi nedeniyle, yurt dışına çıkan trafiğin ve pazar gelirlerinin yurt içinde tutulabilmesini, bu gelirlerin vergilendirilebilmesini, çocukların ve gençlerin fiziksel, ruhsal ve ahlaki gelişimlerini olumsuz yönde etkilemeyecek oyunların üretimini teminen;
a. Yerli ve Türkçe içerikli oyun üretiminin niceliksel ve niteliksel olarak geliştirilmesi ve yurt dışı kaynaklı oyunlarla rekabet gücünün ve bu alandaki istihdamın artırılması, ilgili eğitim kurumlarında oyun programlama ve oyun tasarım eğitimlerinin de verilmesi ve yükseköğrenim kurumlarına bu alanlarda bölümler açılması, ilgili kurumlarca yabancı sermayeli yatırımlar da dâhil olmak üzere bu sektöre ilişkin tüm yatırımların, araştırma geliştirme faaliyetlerinin ve istihdamın desteklenmesi ve bu kapsamda vergisel avantajlar da sağlanması,
b. Uluslararası çevrimiçi ve çevrimdışı oyun üretim ve sunumuna ilişkin derecelendirme ve yaş sınırlandırması ölçüt ve kuralları ile bu ölçüt ve kurallara aykırılık halinde uygulanacak tedbir ve müeyyidelerin uyarlanarak bir an önce uygulanmaya başlanması, uygulamanın takibinin sağlanması ve uygulanan yaptırımlar da dâhil olmak üzere sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması,
c. Oyun derecelendirmesi ve yaş sınırlandırmasına ilişkin ölçüt ve kurallara ilişkin farkındalık oluşturmak amacıyla tanıtım çalışmalarının yapılması ve bu amaçla özellikle radyo ve televizyon yayınları ile dijital oyun tanıtımlarının yapıldığı internet sitelerinden yararlanılması
önerilmektedir.
 
Dijital oyun programlama ve oyun tasarımı eğitimi
Eğitim sisteminde dijital oyun programlama ve oyun tasarımı müfredatı oluşturulmadır. Temel eğitim ve yükseköğretimde bu alanda ulusal yarışmalar yapılarak üretkenlik teşvik edilmelidir.
 
Oyun tabanlı eğitim
Birçok ülkenin en çok önem verdiği konulardan biri olan “Oyun Tabanlı Eğitim” yaklaşımı doğrultusunda uluslararası iyi uygulamalar da incelenerek yöntemler geliştirilmelidir. Böylece çocuklarımıza; stratejik düşünme, takım çalışması, analitik zekâ, özgüven, liderlik ve problem çözme gibi yetenekler kazandırılabilecektir.
 
İnternetin güvenli, bilinçli ve etkin kullanımı için araştırmalar ve farkındalık çalışmaları
Başta çocuk ve ergen sağlığını riske atan siber zorbalık, akran istismarı, çocuk pornografisi, cinsel istismar, madde kullanımı, zararlı içerik, bilgi kirliliği ve benzeri suç ve problemlerle mücadele konusunda araştırmalar yapılmalı, araştırma sonuçları konusunda uzman profesyonellerle birlikte değerlendirilmeli, mücadeleye yönelik politikalar ve uluslararası işbirlikleri geliştirilmeli, internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımına yönelik toplumsal farkındalığın artırılması için, bu çalışmalar ve sonuçları hakkında kamuoyu düzenli bilgilendirilmeli, bu amaçla kısa filmler ve kamu spotlarının üretilmesi ve okuyucu dostu el kitapçıklarının dağıtımı yaygınlaştırılmalıdır.
 
İnternet yoluyla işlenen suçlardan korunma ve kişilik haklarının ihlali konularında toplumsal farkındalığı artırma
Başta çocuklar ve gençler olmak üzere, kullanıcıların internet ortamında kişisel iradeleriyle aktardıkları kişisel bilgilerinin ortaya çıkardığı riskler, güvenlik ve gizlilik ayarlarındaki zafiyet nedeniyle hesaplarının ele geçirilmesi, internet yoluyla işlenen suçlar, kişilik haklarının ihlali ile bunların önlenmesi ve bunlarla karşılaşmaları halinde izlemeleri gereken yollar hakkında bilgilendirilmelerinin sağlanması kritik öneme sahiptir.
 
İnternetin riskleri kadar fırsatları konularında da toplumsal bilinçlendirme
İnternetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımıyla ilgili çalışmalarda internetin barındırdığı risklerin, kullanıcıların internet ve bilişim teknolojilerinden korkmalarına, soğumalarına ve bu teknolojileri dışlamalarına neden olmayacak şekilde işlenmesi ayrıca bu çalışmalarda internet ve bilişim teknolojilerinin sağladığı fırsatlar hakkında da yeteri kadar bilgi verilmesi gerekmektedir.
 
İnternetin bilinçli kullanım düzeyine ilişkin akademik araştırmalar
Çocukların bilişim teknolojilerini kullanma, tüketme, ailelerin bu anlamda bilgi ve duyarlılık düzeyini anlama ve yakın gelecekte artma riski bulunan suçların ve sosyal risklerin önceden tahmin edilerek gerekli önlemlerin alınabilmesi için ulusal düzeyde akademik araştırmalar yapılmalıdır.
 
Bilişimin fırsat ve risklerine medyada yer verilmesi
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımına ilişkin imkânlar ve risklerin, medyada, toplumda doğru kanaat oluşumunu destekler mahiyette yer alması sağlanmalıdır.
 
Çevrimiçi kaynak araştırma yöntemleri hakkında kamuoyunun bilinçlendirilmesi
Çevrimiçi ortamda karşılaşılan bilginin doğruluğunun sorgulanması, farklı kaynaklardan araştırma ve kaynak karşılaştırması yapılması hususunda kamuoyu bilinçlendirilmelidir.
 
Sorgulayan, esnek ve sitemli düşünebilen bireyler yetiştirme hedefine sahip eğitim sistemi
Bilgisayarda ve ansiklopedide var olan verileri tekrar eden bireyler yerine, gerektiğinde bunları değerlendirebilen, akıllarını kullanarak kendilerine yeni bir yol açabilen, hayal gücü ve özgüveni yüksek, sorunu hızla fark edip, çözüm ve yeni çıkış yolları bulabilen, esnek düşünebilen bireyler yetiştirilmesi hedeflenmelidir. Eğitim sistemi, bahse konu hedefe hizmet etmelidir.
 
Öğrencilerde fikri mülkiyet hakkına ilişkin farkındalık ve ücretsiz başvuru imkânı
Öğrencilerin bilişim alanındaki faaliyetleri sonucunda oluşan üretimlerle ilgili fikri mülkiyet haklarının korunması hususunda farkındalık oluşturulmalı, ürünleriyle ilgili olarak patent/ faydalı model başvuru yöntemleri (basılı belgelerle ve çevrimiçi başvuru) öğretilmeli ve ücretsiz olarak patent/faydalı model alabilmeleri sağlanmalıdır.
 
Bilişim temelli pozitif içerik üretiminin teşvik edilmesi
Bilişim temelli pozitif içerik oluşturan eğitim kurumları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör kuruluşları teşvik edilmelidir.
 
Okullarda bilişim ve internet toplulukları kurulması
Okullarda ve yükseköğrenim kurumlarında, bilişim ve internetle ilgili sosyal topluluk ve dernekler kurulması, öğrencilerin bunlara üyeliği ve faaliyetlerine katılımı teşvik edilmelidir.
 
Bilgisayar destekli eğitim imkânlarının artırılması (uzaktan eğitim, telekonferans, açık ders vs.)
Bilişim teknolojileri ürünlerinden eğitim ve iş amaçlı olarak azami oranda faydalanılması ve bu amaçla;
a. Uzaktan eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması, kamu kurumlarınca hizmet içi eğitim faaliyetlerinde uygun olduğu ölçüde uzaktan eğitim modelinin kullanılması,
b. İş hayatında telekonferans yönteminin aktif şekilde kullanması,
c. Önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora programlarında uzaktan eğitim imkânının artırılması,
d. Açık lise ve açık öğretim kapsamındaki derslerin bilgisayar destekli eğitim ile güçlendirilmesi,
e. Hayat boyu öğrenmenin gereği olarak yükseköğrenim kurumlarında okutulan ders içeriklerinin internet vasıtasıyla ve açık ders yöntemiyle ilgililere açılması
önerilmektedir.
 
Akademik kesim performans kriterlerinin üretim odaklı hale getirilmesi
Akademik kesimin performans kriterleri arasında;
• Bilimsel çalışmaların sonuçlarının ticarileşmesi,
• Çalışmalar neticesinde fikri mülkiyet hakları tesis edilmesi (patent, faydalı model vs.),
• Üniversite gelirlerinin artırılması
gibi kriterler yer almalıdır. Üniversitelere yapılacak devlet yardımları bu alanlara endekslenmelidir.
 
Ar-ge ve inovasyon için bilgi havuzu oluşturulması
Bilimsel makaleler, bilimsel kitaplar, Ar-Ge ve inovasyon için kayda değer dokümanlar, fikri mülkiyet hakları (patent, telif hakkı, tasarım vb.) bir bilgi havuzunda toplanmalı ve bahse konu bilgi havuzuna araştırmacılar ve girişimciler için erişim kolaylaştırılmalıdır.
 
İnternet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımına ilişkin toplumsal bilinçlendirme
İnternet bağımlılığından etkin korunma sağlanmasını teminen, başta çocuk ve ergenler olmak üzere kullanıcıların internet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımı konusunda etkili ve sürekli bir şekilde bilinçlendirilmelidir. Ayrıca;
a. İnternet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımının erken belirtilerinin aile veya okulda fark edilebilmesi amacıyla çalışmalar yapılması,
b. Günlük internet kullanım kurallarının (kullanım süresi ve kullanım zamanı gibi) belirlenmesi ve belirlenen kurallara uyulması,
c. İnternet ve bilgisayar başında geçirilen sürenin azaltılması ve bu amaçla internet servis sağlayıcılar tarafından abone tercihine bağlı olarak internete bağlı kalınan sürenin belirli aralıklarla bağlı cihaza uyarı mesajı gönderilmek suretiyle hatırlatılmasının ve günlük süre kotalı tarifelerin oluşturulmasının sağlanması,
d. Sosyal ve eğlence amaçlı bilgisayar ve internet kullanımını ikame edebilecek türden sosyal, sportif ve kültürel etkinliklere yönelimin sağlanması, yerel yönetimler tarafından bu faaliyetlerin yapılabileceği tesislerin artırılması ve kullanımının teşvik edilmesi,
e. Çocuk ve ergenlerin psiko-sosyal gelişiminin desteklenmesi, bu amaçla aile içi, okul içi etkili iletişim ve süreç yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi,
f. İnternet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımına karşı, bazı istisnai durumlarda, internet erişiminin kesilmesi, bilgisayarın kaldırılması gibi tedbirlere başvurulması,
g. İnternetin sorunlu kullanımına ilişkin ulusal düzeyde araştırma yapılması, konuya ilişkin gerekli noktalarda internet bağımlılığı ünitelerinin kurulması ve uygun tedavi ve rehabilitasyon için kullanıcıların internet bağımlılığı ünitelerine yönlendirilmelerinin sağlanması
tavsiye edilmektedir.
 
Uzun süreli bilgisayar kullanımından kaynaklı ergonomik sorunlar hakkında bilinçlendirme
Uzun süreli bilgisayar kullanımının ortaya çıkardığı ergonomik sorunlarla ilgili farkındalığın artırılmasını amaçlayan eğitimlerde;
a. Bilgisayarlı çalışma ünitelerinin kullanıcının temel özellikleri (yaşı, cinsiyeti, antropometrik özellikleri gibi) gözetilerek düzenlenmesi,
b. Bilgisayarlı çalışma ünitelerinin düzenli kontrol, bakım ve iyileştirilmelerin yapılması
konuları vurgulanmalı ve ilgililer tarafından bu hususların uygulanması sağlanmalıdır.
 
Teknolojik cihazların sağlıklı kullanımı için tedbirler
Bilgisayar ve diğer bilişim teknolojileri cihazlarının sağlıklı kullanımına ilişkin eğitimler yaygınlaştırılmalı, gereksiz ve uzun süreli kullanımların muhtemel etkilerine ilişkin konularda toplumsal bilinçlenme sağlanmasını teminen, bu eğitimlerde etkileri kesinleşmemiş olmamakla birlikte ihtiyaten;
a. Mobil telefon kullanımında kablolu kulaklık veya hoparlör kullanımının tercih edilmesi,
b. Büyüme ve gelişmesi süren çocuklarda mobil elektronik haberleşme cihazlarının kullanım yaşının geciktirilmesi,
c. Gebelikte mobil elektronik haberleşme cihazlarının kullanımının asgari düzeye indirilmesi,
d. Mobil telefonla konuşmaların gereğinden fazla uzun tutulmaması,
e. Mobil telefon kullanımında; giden aramalarda numara çevrildikten sonra çağrı kuruluncaya kadar telefonun vücuttan uzakta tutulması ve bağlantının gözle izlenmesi, gelen aramalarda ise önce çağrının yanıtlanıp sonra telefonun kulağa götürülmesi,
f. Mobil elektronik haberleşme cihazı satın alırken SAR değerinin belirlenen standartlara uygunluğuna dikkat edilmesi,
g. Bebek odalarının yakınında mobil elektronik haberleşme cihazlarının bulundurulmaması,
h. Uykudan önce mobil elektronik haberleşme cihazlarının kapatılması, kapatılmayacaksa bile başucundan uzağa konulması,
i. Mobil elektronik haberleşme cihazlarının motorlu araç kullanırken ve akaryakıt istasyonlarında kullanılmaması
gibi hususlar vurgulanmalıdır.
 
Tüm paydaşların işbirliği ile BİT ürünlerinin sağlık etkileri üzerinde araştırmalar yapılması ve doğru bilgi paylaşım kanallarının oluşturulması
Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, yükseköğrenim kurumları ve sivil toplum kuruluşları tarafından işbirliği içerisinde internet ve bilişim teknolojisi ürünlerinin kullanımının toplum ve birey sağlığı üzerindeki etkileri ile elektromanyetik alanların sağlık üzerine etkileri konularında periyodik olarak araştırmalar ve çalışmalar yapılması, bunların sonuçları hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi, bu alanda yapılanların paylaşıldığı bir bilgi havuzu ve bilgi akışının sağlanacağı bir mekanizmanın oluşturulması önerilmektedir.
 
BİT ürünlerinin ve kullanımın zekâya etkileri üzerine akademik çalışmalar yapılması
Bilişim teknolojileri ürünleri ve internet kullanımının zekâ üzerindeki etkileri ile ilgili üniversiteler ve nöropsikologların araştırmalarının artırılması teşvik edilmelidir.
 
Kolluk kuvvetleri ile işbirliği içinde yükseköğrenimde adli bilişim eğitimi
Yükseköğrenim kurumlarının bilgisayar mühendisliği bölümleri başta olmak üzere ilgili bölümlerinde adli bilişim alanında çalışmalar yapılmalı, bu alandaki çalışmalarda kolluk birimleri ile işbirliği sağlanmalıdır.
 
Dijital deliller konusunda bilirkişilik standartlarının belirlenmesi ve eğitimlerinin verilmesi
Dijital deliller ile ilgili bilirkişilik yapanlar için gereken standartlar oluşturulmalı ve dijital delillerin incelenmesinde bilirkişilik yapabilecek uzmanlar yetiştirilmesine yönelik programlar açılmalıdır.
 
Eğitim fakültelerinde internet medyasına ilişkin eğitimlerin verilmesi
İnternet medyasının yetişmiş iş gücü ihtiyacının karşılanmasını teminen, iletişim fakültelerinde, bu alanın gerektirdiği ve sektöre özgü eğitimlerin verilmesi gerekmektedir.