Öneri No
Öneri Özeti
İlgili Kurum/Kuruluşlar
 
Toplum genelinde bilişim okuryazarlığının artırılması (devam)
Bilişim okuryazarlık eğitimleri ebeveynler ve öğretmenler başta olmak üzere toplumun her kesiminde yaygınlaştırılmalı; okullarda, sivil toplum kuruluşlarında ve internet kafelerde çocuklara ve ailelere bu konuda eğitimler verilmeli, bu eğitimlerde özellikle çocukların sakıncalı içeriklerden uzak tutulabilmesi amacıyla ebeveynler bilinçlendirilmelidir.
 
Bilinçli, güvenli ve etkin internet kullanımı için ebeveyn eğitimi
Ebeveynlerin internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı konusunda bilinçlendirilmesi amacıyla Milli Eğitim Bakanlığınca düzenlenen 7-19 yaş aile eğitim programlarının ilgili bakanlıklar, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları işbirliği içerisinde yaygınlaştırılması sağlanmalıdır.
 
İnternet kafelerin kalitesinin yükseltilmesi ve sosyal-eğitsel merkezler olarak istifade edilmesi
İnternet toplu kullanım sağlayıcıların (internet kafelerin) toplumun bilgisayar ve internet kültürünü destekleyici birer sosyal ve eğitsel merkezler olarak değerlendirilmesini teminen;
a. İnternet kafelerin yurt genelinde mesleki örgütlenmesinin sağlanması,
b. İnternet kafe için gereken fiziki koşullar, internet kafe işletenlerde aranan eğitim şartı ve diğer niteliklerin, hizmet sunum ve kalite standartlarının, mesleki ve etik kuralların belirlenmesi ve tüm bunların internet kafe işletilebilmesi için yurt genelinde aranan kriterler olarak tanımlanması,
c. İnternet kafelerin denetim standartlarının ve denetçilerin niteliklerinin belirlenmesi, yükümlülüklerine uygun olarak faaliyet gösterip göstermediklerinin yapılan denetimlerle düzenli olarak takibi ve belirlenen yükümlülüklere aykırılık halinde eylemin ağırlığına göre, idari para cezaları başta olmak üzere gereken tedbir ve müeyyidelerin kademelendirilerek uygulanması, uygulanan yaptırımlar da dâhil olmak üzere denetim rapor ve sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması ve aynı zamanda internet kafelerde kullanıcıların görebileceği şekilde panolara asılması,
d. Meslek örgütleri ve ilgili kurumlar tarafından, internet kafe işletenlere yönelik mesleki ve hizmet içi eğitimlerin düzenlenmesi, katılımlarının takibi ve katılımcıların belgelendirilmesi,
e. İnternet kafelerin fiziki ve teknik imkânlarından, eğitim kurumlarınca eğitim amaçlı olarak yararlanılabilmesinin sağlanması,
f. İnternet kafelerde elektronik spor turnuvalarının düzenlenmesinin, bu turnuvalara ortam sağlayabilecek internet kafeler ve turnuvalara ilişkin standartlar ile uygulama usul ve esaslarının meslek örgütleri tarafından belirlenmesinin sağlanması,
g. İnternet kafelerin bilgisayar ve internet kültürünü destekleyici birer sosyal ve eğitsel merkezlere dönüştürülmesine ve niteliklerinin artırılmasına yönelik projelerinin başta Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı olmak üzere ilgili kurumlar tarafından desteklemesinin sağlanması
önerilmektedir.
 
İnternetin güvenli, bilinçli ve etkin kullanımı için araştırmalar ve farkındalık çalışmaları
Başta çocuk ve ergen sağlığını riske atan siber zorbalık, akran istismarı, çocuk pornografisi, cinsel istismar, madde kullanımı, zararlı içerik, bilgi kirliliği ve benzeri suç ve problemlerle mücadele konusunda araştırmalar yapılmalı, araştırma sonuçları konusunda uzman profesyonellerle birlikte değerlendirilmeli, mücadeleye yönelik politikalar ve uluslararası işbirlikleri geliştirilmeli, internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımına yönelik toplumsal farkındalığın artırılması için, bu çalışmalar ve sonuçları hakkında kamuoyu düzenli bilgilendirilmeli, bu amaçla kısa filmler ve kamu spotlarının üretilmesi ve okuyucu dostu el kitapçıklarının dağıtımı yaygınlaştırılmalıdır.
 
İnternette sosyal ve psikolojik mağduriyetlerle karşılaşanların korunması ve rehabilitasyonu
Siber zorbalık, akran istismarı, çocuk pornografisi, cinsel istismar gibi suçlar ve internette kişilik haklarına saldırılarla mücadeleye ve bu suç ve eylemlerden zarar görenleri korumaya yönelik hukuki altyapının güçlendirilmesi, bu suçlardan zarar gören çocukların rehabilite edilmesinde çocuk izleme merkezlerinden yararlanılması ve bu merkezlerin mağdurlara internet üzerinden destek verebilmesinin sağlanması önerilmektedir.
 
İnternet yoluyla işlenen suçlardan korunma ve kişilik haklarının ihlali konularında toplumsal farkındalığı artırma
Başta çocuklar ve gençler olmak üzere, kullanıcıların internet ortamında kişisel iradeleriyle aktardıkları kişisel bilgilerinin ortaya çıkardığı riskler, güvenlik ve gizlilik ayarlarındaki zafiyet nedeniyle hesaplarının ele geçirilmesi, internet yoluyla işlenen suçlar, kişilik haklarının ihlali ile bunların önlenmesi ve bunlarla karşılaşmaları halinde izlemeleri gereken yollar hakkında bilgilendirilmelerinin sağlanması kritik öneme sahiptir.
 
İnternetin riskleri kadar fırsatları konularında da toplumsal bilinçlendirme
İnternetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımıyla ilgili çalışmalarda internetin barındırdığı risklerin, kullanıcıların internet ve bilişim teknolojilerinden korkmalarına, soğumalarına ve bu teknolojileri dışlamalarına neden olmayacak şekilde işlenmesi ayrıca bu çalışmalarda internet ve bilişim teknolojilerinin sağladığı fırsatlar hakkında da yeteri kadar bilgi verilmesi gerekmektedir.
 
İnternetin bilinçli kullanım düzeyine ilişkin akademik araştırmalar
Çocukların bilişim teknolojilerini kullanma, tüketme, ailelerin bu anlamda bilgi ve duyarlılık düzeyini anlama ve yakın gelecekte artma riski bulunan suçların ve sosyal risklerin önceden tahmin edilerek gerekli önlemlerin alınabilmesi için ulusal düzeyde akademik araştırmalar yapılmalıdır.
 
İnternet kullanıcılarına yönelik ulusal yardım ve destek hattının oluşturulması
İnternet ortamında suç teşkil eden, sakıncalı ve zararlı içerikle mücadele ile bilişim teknolojisi ürünleri ve internet kullanımından kaynaklanan psiko-sosyal, hukuki, teknik ve sağlıkla ilgili mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla, uluslararası örneklerine uygun olarak yardım ve destek hattı oluşturulmalıdır.
 
İnternetin güvenli, bilinçli ve etkin kullanımı için tüm paydaşların işbirliği içinde çalışması
İnternetin güvenli, bilinçli, etkin ve doğru kullanımı konusunda özellikle sivil toplum kuruluşlarının özendirilmesi ve desteklenmesi, konu ile ilgili olarak başta Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve Diyanet İşleri Başkanlığı olmak üzere, tüm kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum paydaşlarının işbirliği içerisinde çalışmalarda bulunulması, projeler üretilmesi, kamu bilinçlendirme merkezleri kurulması, eğitimler ve seminerler düzenlenmesi önerilmektedir.
 
İnternet içeriklerinde akıllı işaretleme mekanizması
İnternet içerikleri başta olmak üzere, video ve filmlerin uluslararası derecelendirme ve yaş sınıflandırılması ölçüt ve kurallarına uygun olarak televizyon yayınlarında olduğu gibi akıllı işaretleme yoluyla sınıflandırılmasına ilişkin usul ve esaslar ile aykırılık halinde uygulanacak tedbir ve müeyyidelerin tespiti ile bir an önce uygulanmaya başlanmalı, uygulamanın etkin bir şekilde takibi sağlanmalı ve uygulanan yaptırımlar da dâhil olmak üzere sonuçları kamuoyuyla paylaşılmalı; konuya ilişkin ölçüt ve kurallarla uygulamanın sonuçlarına ilişkin bilgilendirme, tanıtım ve reklamlarda geleneksel basın yayın organlarının yanında yeni medyadan (internet, sosyal medya, mobil teknolojiler, IP TV, dijital yayınlar gibi) etkin bir şekilde yararlanılmalıdır.
 
İnternetin güvenli, bilinçli ve etkin kullanımına için geleneksel ve yeni medyadan yararlanılması
İnternetin güvenli, bilinçli, etkin ve doğru kullanımının toplumda yerleşmesi için hem geleneksel basın yayın organlarından hem de yeni medyadan (internet, sosyal medya, mobil teknolojiler, IP TV, dijital yayınlar gibi) etkin bir şekilde yararlanılmalıdır.
 
Bilişimin fırsat ve risklerine medyada yer verilmesi
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımına ilişkin imkânlar ve risklerin, medyada, toplumda doğru kanaat oluşumunu destekler mahiyette yer alması sağlanmalıdır.
 
Çevrimiçi kaynak araştırma yöntemleri hakkında kamuoyunun bilinçlendirilmesi
Çevrimiçi ortamda karşılaşılan bilginin doğruluğunun sorgulanması, farklı kaynaklardan araştırma ve kaynak karşılaştırması yapılması hususunda kamuoyu bilinçlendirilmelidir.
 
Çevrimiçi pozitif içerik, kamu kurumları çocuk siteleri, içerik üretiminde çocukların düşünülmesi
Çocuk ve ergenlerin, interneti bilinçli ve güvenli kullanımı ile fiziksel ve ruhsal gelişiminin sağlığını teminen,
a. Çocuklar için, çizgi filmler başta olmak üzere, eğitici, eğlendirici ve bilgilendirici çevrimiçi pozitif içerik üretimi ile bu amaçla çocuk ve ergenlere yönelik oluşturulacak internet sitelerinin yapımı ve kullanımı teşvik edilmelidir.
b. Çocukların yaşlarına uygun içeriklere erişebilecekleri networkler ve arama motoru oluşturulmalı, kamu kurumları [www.cocuk.{kurumadı}.gov.tr formatında] görevlerini ve hizmetlerini en sade ve anlaşılır biçimde görsel öğelerle çocuklara sunmalıdır.
c. Çocuklara özel internet sitelerinde, çocuk dilinde haberler sunularak çocuklara gündemi takip etme ve haber okuma alışkanlıkları kazandırılmalı, bu internet sitelerinde çocuklara söz hakkı verilerek, özellikle kendileriyle ilgili konularda yorumda bulunmalarının ve kendilerini ifade etmelerinin kolaylaştırılması sağlanmalıdır.
d. Görsel ve işitsel medyada, programların senaryosunun yazımından izleyiciye sunumuna kadar geçen tüm süreçte çocuk ve ergen gelişiminin gözetilmesi büyük öneme sahiptir.
 
Sorgulayan, esnek ve sitemli düşünebilen bireyler yetiştirme hedefine sahip eğitim sistemi
Bilgisayarda ve ansiklopedide var olan verileri tekrar eden bireyler yerine, gerektiğinde bunları değerlendirebilen, akıllarını kullanarak kendilerine yeni bir yol açabilen, hayal gücü ve özgüveni yüksek, sorunu hızla fark edip, çözüm ve yeni çıkış yolları bulabilen, esnek düşünebilen bireyler yetiştirilmesi hedeflenmelidir. Eğitim sistemi, bahse konu hedefe hizmet etmelidir.
 
e-Okul sisteminde bilişim ve internet konularında içerik sunulması ve bilinçlendirme amacıyla da kullanılması
Milli Eğitim Bakanlığı e-okul sistemi, bilinçlendirme çalışmaları için aktif olarak kullanılmalı ve anılan sistemde bilişim ve internet konularında içerik sunulmalıdır.
 
Öğrencilere bilgisayar destekli eğitim programları ve materyalleri üretilmesi
Öğrencilerin eğitim faaliyetlerini ders dışı zamanlarda da aktif şekilde yürütebilmesi amacıyla bilgisayar destekli eğitim programları, eğlendirici ve öğretici internet portalleri gibi imkânlar artırılarak, öğrencilerin bu imkânlardan yararlanabilmeleri sağlanmalıdır.
 
Öğrencilerin sosyal hayatına ilişkin imkânların artırılması
Bilişim teknolojileri ve internetin olası risklerinin en aza indirebilmesini teminen, öğrencilerin aile ve arkadaşlarıyla vakit geçirebileceği, eğlenebileceği ve aynı zamanda eğitimlerine de katkıda bulunacak eğitici, eğlendirici öğretim materyallerinin geliştirilmesi sağlanmalıdır.
 
Bilişim temelli pozitif içerik üretiminin teşvik edilmesi
Bilişim temelli pozitif içerik oluşturan eğitim kurumları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör kuruluşları teşvik edilmelidir.
 
İnternet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımına ilişkin toplumsal bilinçlendirme
İnternet bağımlılığından etkin korunma sağlanmasını teminen, başta çocuk ve ergenler olmak üzere kullanıcıların internet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımı konusunda etkili ve sürekli bir şekilde bilinçlendirilmelidir. Ayrıca;
a. İnternet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımının erken belirtilerinin aile veya okulda fark edilebilmesi amacıyla çalışmalar yapılması,
b. Günlük internet kullanım kurallarının (kullanım süresi ve kullanım zamanı gibi) belirlenmesi ve belirlenen kurallara uyulması,
c. İnternet ve bilgisayar başında geçirilen sürenin azaltılması ve bu amaçla internet servis sağlayıcılar tarafından abone tercihine bağlı olarak internete bağlı kalınan sürenin belirli aralıklarla bağlı cihaza uyarı mesajı gönderilmek suretiyle hatırlatılmasının ve günlük süre kotalı tarifelerin oluşturulmasının sağlanması,
d. Sosyal ve eğlence amaçlı bilgisayar ve internet kullanımını ikame edebilecek türden sosyal, sportif ve kültürel etkinliklere yönelimin sağlanması, yerel yönetimler tarafından bu faaliyetlerin yapılabileceği tesislerin artırılması ve kullanımının teşvik edilmesi,
e. Çocuk ve ergenlerin psiko-sosyal gelişiminin desteklenmesi, bu amaçla aile içi, okul içi etkili iletişim ve süreç yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi,
f. İnternet bağımlılığı ve sorunlu internet kullanımına karşı, bazı istisnai durumlarda, internet erişiminin kesilmesi, bilgisayarın kaldırılması gibi tedbirlere başvurulması,
g. İnternetin sorunlu kullanımına ilişkin ulusal düzeyde araştırma yapılması, konuya ilişkin gerekli noktalarda internet bağımlılığı ünitelerinin kurulması ve uygun tedavi ve rehabilitasyon için kullanıcıların internet bağımlılığı ünitelerine yönlendirilmelerinin sağlanması
tavsiye edilmektedir.
 
Uzun süreli bilgisayar kullanımından kaynaklı ergonomik sorunlar hakkında bilinçlendirme
Uzun süreli bilgisayar kullanımının ortaya çıkardığı ergonomik sorunlarla ilgili farkındalığın artırılmasını amaçlayan eğitimlerde;
a. Bilgisayarlı çalışma ünitelerinin kullanıcının temel özellikleri (yaşı, cinsiyeti, antropometrik özellikleri gibi) gözetilerek düzenlenmesi,
b. Bilgisayarlı çalışma ünitelerinin düzenli kontrol, bakım ve iyileştirilmelerin yapılması
konuları vurgulanmalı ve ilgililer tarafından bu hususların uygulanması sağlanmalıdır.
 
Teknolojik cihazların sağlıklı kullanımı için tedbirler
Bilgisayar ve diğer bilişim teknolojileri cihazlarının sağlıklı kullanımına ilişkin eğitimler yaygınlaştırılmalı, gereksiz ve uzun süreli kullanımların muhtemel etkilerine ilişkin konularda toplumsal bilinçlenme sağlanmasını teminen, bu eğitimlerde etkileri kesinleşmemiş olmamakla birlikte ihtiyaten;
a. Mobil telefon kullanımında kablolu kulaklık veya hoparlör kullanımının tercih edilmesi,
b. Büyüme ve gelişmesi süren çocuklarda mobil elektronik haberleşme cihazlarının kullanım yaşının geciktirilmesi,
c. Gebelikte mobil elektronik haberleşme cihazlarının kullanımının asgari düzeye indirilmesi,
d. Mobil telefonla konuşmaların gereğinden fazla uzun tutulmaması,
e. Mobil telefon kullanımında; giden aramalarda numara çevrildikten sonra çağrı kuruluncaya kadar telefonun vücuttan uzakta tutulması ve bağlantının gözle izlenmesi, gelen aramalarda ise önce çağrının yanıtlanıp sonra telefonun kulağa götürülmesi,
f. Mobil elektronik haberleşme cihazı satın alırken SAR değerinin belirlenen standartlara uygunluğuna dikkat edilmesi,
g. Bebek odalarının yakınında mobil elektronik haberleşme cihazlarının bulundurulmaması,
h. Uykudan önce mobil elektronik haberleşme cihazlarının kapatılması, kapatılmayacaksa bile başucundan uzağa konulması,
i. Mobil elektronik haberleşme cihazlarının motorlu araç kullanırken ve akaryakıt istasyonlarında kullanılmaması
gibi hususlar vurgulanmalıdır.
 
Tüm paydaşların işbirliği ile BİT ürünlerinin sağlık etkileri üzerinde araştırmalar yapılması ve doğru bilgi paylaşım kanallarının oluşturulması
Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, yükseköğrenim kurumları ve sivil toplum kuruluşları tarafından işbirliği içerisinde internet ve bilişim teknolojisi ürünlerinin kullanımının toplum ve birey sağlığı üzerindeki etkileri ile elektromanyetik alanların sağlık üzerine etkileri konularında periyodik olarak araştırmalar ve çalışmalar yapılması, bunların sonuçları hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi, bu alanda yapılanların paylaşıldığı bir bilgi havuzu ve bilgi akışının sağlanacağı bir mekanizmanın oluşturulması önerilmektedir.
 
Bilişim suçları konusunda vatandaşın ve kamu personelinin bilinçlendirilmesi
Bilişim suçlarıyla mücadele kapsamında, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Polis Akademisi Başkanlığı başta olmak üzere, ilgili kurumlar, yükseköğrenim kurumları ve sivil toplum kuruluşları tarafından;
a. İnternet başta olmak üzere bilişim teknolojileri kullanılarak işlenen suçlar, bu suçlarla mücadeleye ilişkin alınabilecek tedbirler ve karşılaşıldığında izlenecek usuller ile ilgili konularda, toplumun bilinçlendirilmesine yönelik seminerler, kurslar ve eğitim programları gibi etkinlikler düzenlenmeli,
b. Yaygın suç işleme yöntemleriyle ilgili kamu spotları hazırlanmalı ve yayınlanmalı,
c. Stratejik önemi ve özelliği haiz bilgilere sahip kamu kurumlarının çalışanları başta olmak üzere, tüm kamu personeli, vatandaşın kişisel bilgilerinin korunması, bilgi güvenliği ve bilişim suçları gibi konularda bilinçlendirilmelidir.