Öneri No
Öneri Özeti
İlgili Kurum/Kuruluşlar
 
Anayasa’da temel hak olarak bilgiye erişim ve internet
Anayasa’da düzenlenen özel hayatın gizliliği, haberleşme hürriyeti ve haberleşmenin gizliliği, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına ilişkin düzenlemeler esas alınarak; bilgiye erişim hakkını kısıtlayan her türlü engeli ortadan kaldıracak, katılımcılığın artmasına ve serbest kamuoyu oluşumuna imkân sağlayacak, ekonomik ve sosyal gelişmeyi destekleyecek şekilde, bilgiye erişim ve internet Anayasa’da temel bir hak olarak düzenlenmelidir.
 
Bilişim ihtisas mahkemeleri ile bilişim uzmanı hâkim ve savcılar
Bilişim teknolojilerinin; ülke kalkınması ve güvenliğinde kritik role sahip olması, hızlı biçimde gelişmesi, sorunlarının hızlı biçimde saptanarak çözülmesinin kritik önemde olması sebepleriyle bilişim, elektronik haberleşme ve siber suçlar alanında ihtisas sahibi hâkim ve savcıların yetiştirilmesinin sağlanması ve bu alanlarda ihtisas mahkemelerinin kurulması gerekmektedir.
 
Yükseköğretim müfredatında bilişim hukuku
Bilişim ve elektronik haberleşme hukukunun bağımsız bir bilim dalı olarak kabul edilmesi ve bu konuya yükseköğrenim müfredatında yer verilmesi ve bu konuda lisansüstü programların açılması önerilmektedir.
 
Bulut bilişim ve barındırma hizmetlerinin gelişimi için gerekli ortamın oluşturulması ve ulusal politika belirlenmesi
Bulut bilişim ve barındırma hizmetlerinin gelişimi ve fırsatlarından ulusal düzeyde azami olarak istifade edilebilmesi için; hizmet alıcıların ve sağlayıcıların sorumluluklarının netleştirilmesi, kişisel verilerin gizliliğinin korunmasına ilişkin düzenlemelerin yapılması, genişband internet bağlantı kapasitesinin ve kalitesinin arttırılması, hizmet kalitesi seviyesinin belirginleştirilmesi, ulusal düzeyde bulut bilişim politika ve stratejilerinin oluşturulması aciliyet arz etmektedir.
 
Hizmet sağlayıcılara teşvik ve bulut bilişim hizmet alımına uygun mevzuat
Bilişim sektöründe hizmet sağlayıcı adaylarına vergi indirimi veya kredi teşviki sağlanması; ayrıca, kamu ihale ve bütçe planlama mevzuatının bulut bilişim hizmeti alımlarına uyumlu hale getirilmesi önerilmektedir.
 
Bilişim sektörünün sağlıklı gelişimi için yaptırımlarda orantılık
Mevzuatta öngörülen idari yaptırımların mümkün olduğunca; işlenen fiil ve elde edilen menfaatle orantılı ve kademeli olarak belirlenmesi, ihlalin niteliğine uygun olarak ilk ihlalde uyarının tercih edilmesi sektörün sağlıklı gelişimi açısından büyük önem arz etmektedir.
 
Uluslararası bilişim firmalarının vergilendirilmesi
İnternet üzerinden yurt dışı kaynaklı olarak Facebook ve Twitter gibi sosyal paylaşım, YouTube gibi video paylaşım ve Google gibi arama motoru hizmeti sunan firmaların Türkiye’deki faaliyetleri nedeniyle elde ettiği gelirlerin vergilendirilebilmesini ve bunlarla IP adreslerinin paylaşımı ve kişilik haklarının korunmasını teminen içeriğin çıkarılması gibi konularda işbirliğinin sağlanmasını teminen, bunların Türkiye’de yetkili temsilcilik ve irtibat bürolarının oluşturulmasının sağlanması ve bu amaçla uluslararası girişimlerde bulunulması önem arz etmektedir.
 
Mevzuata uygun olmayan зevrimiзi kumar ve bahisle mьcadele
Mevzuatın verdiği izinler dışında, sanal veya gerçek paraya dayalı çevrimiçi kumar ve bahisle mücadelenin geliştirilmesi gerekmektedir.
 
İnternetin güvenli, bilinçli ve etkin kullanımı için araştırmalar ve farkındalık çalışmaları
Başta çocuk ve ergen sağlığını riske atan siber zorbalık, akran istismarı, çocuk pornografisi, cinsel istismar, madde kullanımı, zararlı içerik, bilgi kirliliği ve benzeri suç ve problemlerle mücadele konusunda araştırmalar yapılmalı, araştırma sonuçları konusunda uzman profesyonellerle birlikte değerlendirilmeli, mücadeleye yönelik politikalar ve uluslararası işbirlikleri geliştirilmeli, internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımına yönelik toplumsal farkındalığın artırılması için, bu çalışmalar ve sonuçları hakkında kamuoyu düzenli bilgilendirilmeli, bu amaçla kısa filmler ve kamu spotlarının üretilmesi ve okuyucu dostu el kitapçıklarının dağıtımı yaygınlaştırılmalıdır.
 
İnternette sosyal ve psikolojik mağduriyetlerle karşılaşanların korunması ve rehabilitasyonu
Siber zorbalık, akran istismarı, çocuk pornografisi, cinsel istismar gibi suçlar ve internette kişilik haklarına saldırılarla mücadeleye ve bu suç ve eylemlerden zarar görenleri korumaya yönelik hukuki altyapının güçlendirilmesi, bu suçlardan zarar gören çocukların rehabilite edilmesinde çocuk izleme merkezlerinden yararlanılması ve bu merkezlerin mağdurlara internet üzerinden destek verebilmesinin sağlanması önerilmektedir.
 
İnternet yoluyla işlenen suçlardan korunma ve kişilik haklarının ihlali konularında toplumsal farkındalığı artırma
Başta çocuklar ve gençler olmak üzere, kullanıcıların internet ortamında kişisel iradeleriyle aktardıkları kişisel bilgilerinin ortaya çıkardığı riskler, güvenlik ve gizlilik ayarlarındaki zafiyet nedeniyle hesaplarının ele geçirilmesi, internet yoluyla işlenen suçlar, kişilik haklarının ihlali ile bunların önlenmesi ve bunlarla karşılaşmaları halinde izlemeleri gereken yollar hakkında bilgilendirilmelerinin sağlanması kritik öneme sahiptir.
 
İnternet kullanıcılarına yönelik ulusal yardım ve destek hattının oluşturulması
İnternet ortamında suç teşkil eden, sakıncalı ve zararlı içerikle mücadele ile bilişim teknolojisi ürünleri ve internet kullanımından kaynaklanan psiko-sosyal, hukuki, teknik ve sağlıkla ilgili mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla, uluslararası örneklerine uygun olarak yardım ve destek hattı oluşturulmalıdır.
 
İnternet yoluyla işlenen suçlara ilişkin caydırıcılığı artıracak tedbirler ve yaptırımlar
İnternet üzerinden işlenen suçlarda verilecek cezaların ağırlaştırılması, kişilik haklarının korunmasına yönelik tedbirlerin artırılması ve konusu suç teşkil eden ve/veya kişilik haklarına saldırı teşkil eden içeriğe karşı caydırıcılığın sağlanmasını teminen, içerik sağlayıcının bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten de sorumluluğuna gidilmesi yönünde düzenleme yapılması önerilmektedir.
 
Site yerine içerik engelleme ve cevap hakkı mekanizması
İnternet sitelerine erişimin tamamen engellenmesi yerine, yalnızca konusu suç teşkil eden ve/veya kişilik haklarına saldırı teşkil eden içeriğin yayından çıkarılması sağlanmalı ve cevap hakkının etkin bir şekilde kullanılmasını sağlayacak düzenlemeler yapılmalıdır.
 
Kolluk kuvvetlerinin bilişim suçlarıyla etkin mücadele kapasitelerinin artırılması ve uluslararası standartlara uygun yapılandırılması
Emniyet Genel Müdürlüğü başta olmak üzere, bilişim suçlarıyla doğrudan mücadele eden kolluk güçleri uluslararası standartlara göre yapılandırılmalı ve bu alanda sertifikalı/nitelikli bilişim uzmanı personel istihdam edilmelidir. Anılan birimlerin suçla mücadele kabiliyetlerini artırmayı teminen, gerekli bilişim altyapısı (yazılım ve donanım) oluşturulmalıdır.
 
Bilişim suçlarıyla etkin mücadele için kurumlar arası sistem entegrasyonu ve birlikte çalışabilirlik
Bilişim suçlarıyla mücadele ve şüphelilerin yakalanması için hızlı bir şekilde işlenen, araştırılması ve anında tespit edilmesi gereken bilişim suçlarında, kurumlar arası bilgi akışının hızlı bir şekilde gerçekleşmesi için gereken etkin koordinasyon ve sistem entegrasyonları için teknik ve hukuki altyapı ile birlikte çalışabilirlik altyapısı en etkin bir şekilde tasarlanmalıdır.
 
Ulusal sınırları aşan bilişim suçları için uluslararası anlaşmalar ve ulusal güvenlik standartları
Bilişim suçlarının sınır aşan suçlardan olması nedeniyle suç soruşturmasında kullanılacak verilerin diğer ülke kamu ve özel kurum kayıtlarında bulunması durumunda bu verilerin hızlı bir şekilde alınabilmesi için, gereken uluslararası anlaşmaların yapılması ve ikili işbirliklerinin geliştirilmesi ve ulusal güvenlik standartlarının belirlenmesi gerekmektedir.
 
Suç soruşturması yapan tüm birimlerin dijital deliller hakkında eğitilmesi
Dijital suç delillerinin toplanması ve raporlanması sürecini kapsayan adli bilişim çalışmalarının sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesini teminen, suç soruşturması yapan tüm birimlerin personeli dijital deliller hakkında eğitilmelidir.
 
Kolluk kuvvetleri ile işbirliği içinde yükseköğrenimde adli bilişim eğitimi
Yükseköğrenim kurumlarının bilgisayar mühendisliği bölümleri başta olmak üzere ilgili bölümlerinde adli bilişim alanında çalışmalar yapılmalı, bu alandaki çalışmalarda kolluk birimleri ile işbirliği sağlanmalıdır.
 
Dijital deliller konusunda bilirkişilik standartlarının belirlenmesi ve eğitimlerinin verilmesi
Dijital deliller ile ilgili bilirkişilik yapanlar için gereken standartlar oluşturulmalı ve dijital delillerin incelenmesinde bilirkişilik yapabilecek uzmanlar yetiştirilmesine yönelik programlar açılmalıdır.
 
Ulusal “siber istihbarat” altyapısının oluşturulması
Ulusal “siber istihbarat” altyapısı oluşturulmalı; bu konu, gerekli mevzuat değişikliği yapılarak MİT, TSK ve Kamu Güvenliği Müsteşarlığının görev tanımı içerisine alınmalıdır.
 
Ulusal siber güvenlik stratejisinin oluşturulması ve çalışmaların stratejiye uygunluğunun Siber Güvenlik Kurulunca denetlenmesi
Ulusal Siber Güvenlik Çalışmalarının Yürütülmesi, Yönetilmesi ve Koordinasyonuna İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan Siber Güvenlik Kurulunca, ivedilikle ulusal siber güvenlik stratejisi ve eylem planı oluşturulmalı; planın uygulama sürecine ilişkin sorumlu kurum/kuruluşların açıkça belirlenmeli ve uygulama süreci periyodik olarak Kurul’a raporlanmalıdır.
 
Ulusal siber güvenlik altyapısının güçlendirilmesine ilişkin tedbirler
Ulusal siber güvenlik altyapısının güçlendirilmesini teminen,
a. Kamu kurumlarında yaşanabilecek bilişim güvenliği olaylarına müdahalede bulunabilmek amacıyla bilgisayar olaylarına müdahale ekiplerinin kurulması,
b. Bilgisayar olaylarına müdahale ekiplerinin kapasitesinin artırılarak, yurt çapında kurumlar arasında gereken koordinasyon sağlanarak, kritik olarak belirlenen tüm kurumlarla gerçekleşen bilişim güvenlik olaylarına yerinde müdahale yeteneğinin kazandırılması,
c. Siber tehditlerin doğrudan hedefi haline gelen ve zarar görmesi halinde toplumsal düzeni bozabilecek kritik altyapıların tespiti ile bilgi teknolojilerinin kullanımından kaynaklanan risklerin analizinin yapılması, olası risklerin kapatılması için gerekli karşı önlemlerin belirlenmesi ve uygulanması,
d. Ulusal kritik bilgi sistemlerinde çalışmakta olan ya da bu sistemler için geliştirilen yazılımların sağlaması gereken güvenlik kriterlerin, uluslararası standartlara uygun olarak belirlenmesi ve bahse konu yazılımların anılan kriterleri sağladıklarını doğrulayacak mekanizmaların geliştirilmesi,
e. Kamu kurumlarına, kurum bazında özelleştirilmiş test ve denetim prosedürleri kullanılarak düzenli aralıklarla güvenlik test ve denetimlerinin gerçekleştirilmesi,
f. Kamu kurumlarının bilgi güvenliğinin sağlanması, internet aracılığıyla sundukları hizmetlerin geniş kapsamlı saldırılardan korunması ve tüm paydaşların işbirliği ile saldırılara gerçek zamanda müdahale edilmesi için ulusal internet ağı izleme sisteminin kurulması,
g. Ulusal ağlarda dolaşan zararlı yazılımlar ve bulaştıkları sistemlerde yaptıkları etkilerin belirlenmesi, bu zararlı yazılımlara karşı uygulanacak korunma önlemlerinin geliştirilmesi,
h. Kamu kurumlarının güvenli, hızlı ve sürekli iletişimini sağlamak üzere, kamu kurumları arasında bilgi erişimi için ortak bir altyapının (kamu güvenli ağı - intranet) kurulması ve felaket durumunda sistemlerin çalışırlığını sağlamak üzere felaket kurtarma merkezi ve yedekli veri merkezi ihtiyaçlarının karşılanması
önerilmektedir.
 
Ulusal siber güvenlik kabiliyetinin geliştirilmesine yönelik tedbirler
Ulusal siber güvenlik kabiliyetinin geliştirilmesini teminen;
a. Yükseköğrenim kurumlarında siber güvenlikle ilgili derslerin sayısının artırılması ve içeriklerinin zenginleştirilmesi, bu konuda uzmanlaşmak isteyen öğrencilerin desteklenmesi, bu öğrencilere siber güvenlik konusunda dünyada yetkinliğini ispatlamış yükseköğrenim kurumlarında yüksek lisans ve doktora yapma olanağı sağlanması,
b. Savaş halinde düşman ülke bilgi sistemlerini hedef alacak siber saldırıların Silahlı Kuvvetler bünyesinde teşkil edilecek siber komutanlık birimlerince yapılması ve bu amaçla gereken altyapının kurulması,
c. Kamu kurumlarının ve belirli bir ölçeğin üstündeki özel sektör kuruluşlarının bilgi sistemlerinden ve siber güvenliğinden sorumlu personelinin düzenli olarak siber güvenlik eğitimine tabi tutulması,
d. Kurumların bilgi ve iletişim sistemlerinde milli olarak geliştirilmiş ürünlerin; milli ürünlerin mevcut olmadığı durumlarda güvenlik değerlendirmesi ve sertifikalandırması milli olarak gerçekleştirilmiş ürünlerin; güvenlik değerlendirmesi milli olarak gerçekleştirilmiş ve sertifikalandırılmış güvenlik ürünlerinin mevcut olmadığı durumlarda uluslararası standartlar uyarınca değerlendirilmiş ve sertifikalandırılmış ürünlerin tercih edilmesi,
e. Belirlenmiş güvenlik kriterlerini sağlayan açık kaynak kodlu mevcut güvenlik ürünleri hakkında bilgilendirmeler yapılması, kılavuzlar yayınlanması ve açık kaynak kodlu yeni ürünlerin geliştirilmesi için platformlar oluşturulması
önerilmektedir.
 
Siber güvenlikle ilgili tüm paydaşlarla işbirliği içinde çalışmaların yapılması
Siber güvenlikle ilgili olarak, kamu kurumları, yükseköğrenim kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve tüm paydaşların işbirliği ile ulusal düzeyde çalışmalar yapılmalı; bu alanda diğer ülkelerin ilgili otoriteleri ve uluslararası kuruluşlar ile de yakın işbirliği sağlanmalıdır.
 
Kişisel verilerin korunması ve kurumlar arası veri paylaşım standartları
Kişisel verilerin korunması ve kurumlar arası veri paylaşımına ilişkin mevzuat hazırlanmalı, veri sahipliği tanımlanmalı ve hangi verilerin kimler tarafından üretileceği ve paylaşılacağının usul ve esasları oluşturulmalıdır.
 
İnternet yayıncılığının ve bu alanda çalışanların Basın Kanunu kapsamına alınması ve haber hak sahipliğinin düzenlenmesi
İnternet yayıncılığının Basın Kanunu kapsamında yayıncılık, çalışanlarının ise basın çalışanı sayılabilmesini teminen, internet haber sitelerince internet ortamında yapılan yayınların Basın Kanunu’nun kapsamına alınması, Basın Kanunu’nun ve ilgili diğer mevzuatın bu amaçla yeniden düzenlenmesi, bu sayede internet medyasını da içeren kapsamlı bir mevzuatın oluşturulması ve bu mevzuatta haber üzerindeki hak sahipliğinin tespiti hususuna da yer verilmesi önem arz etmektedir.
 
İnternet medyasının mali olarak güçlenmesini teminen resmi ilan ve reklam imkânı sunulması
İnternet medyasının faaliyetlerini habercilik mesleğinin gerektirdiği ilkelere uygun olarak sürdürebilmeleri için, mali yapılarının güçlendirilmesi, bu amaçla, Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun’da ve ilgili diğer mevzuatta, internet haber sitelerinde de resmi ilan ve reklam yayımlatılabilmesine imkân verecek değişikliklerin yapılması önerilmektedir.
 
İnternet medyası çalışanlarının tanımlanması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi
5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’un internet medyası çalışanlarını da kapsamalıdır. Ayrıca, anılan Kanunda, internet medyası personelinin çalışma saatleri ve izinlerini sektörün yapısına uygun olarak iyileştirecek şekilde düzenlenmelidir.
 
İnternet medyasının diğer internet uygulama ve ortamlarından ayrıştırılması, tescil, paylaşım, değerlendirme, izleme ve yaptırım mekanizmalarının tesisi
İnternet medyasını, bloglar ve diğer sosyal medya ortamlarından ayırıp sınıflandırabilecek ve tescil edecek güvenilir bir mekanizmanın tesis edilmesi; bu yapının değerlendirme, izleme, kontrol, önerme ve yaptırım gibi yetkilerle donatılması, kullanıcılardan gelen şikâyetleri değerlendirebilmesi ve bu yapı vasıtasıyla internet medyasının bilgi, beceri ve deneyimlerini paylaşması sağlanmalıdır.